9 . خەرمانان . 2726
سەرەکیچالاکیبابەتراپۆرتوتارفرۆشگاهاوپۆل0پێوەندیفۆرمی ئەندامێتیپەیوەندی

⁩زمانی کوردی؛ قەڵای ناسنامە و گیانی بەرگریی نەتەوەیەکی زیندوو

⁩زمانی کوردی؛ قەڵای ناسنامە و گیانی بەرگریی نەتەوەیەکی زیندوو
25 . گوڵان . 2726

⁩زمانی کوردی؛ قەڵای ناسنامە و گیانی بەرگریی نەتەوەیەکی زیندوو

‏١٥ی مای بەرانبەر بە ٢٥ی گۆڵانی هەتاوی، ڕۆژی زمانی کوردی، ڕۆژی هێما و ناسنامەی مانەوەی نەتەوەیەکە کە بە درێژایی مێژوو، لە بەرانبەر دڕندەترین سیاسەتەکانی سڕینەوە، داگیرکاری، حاشالێکردن و ئاسمیلاسیۆندا خۆی ڕاگرتووە. بۆ نەتەوەیەک کە خاکەکەی بە خوێن و قوربانی پاراستووە، زمان تەنیا ئامرازێکی سادەی ئاخاوتن نییە؛ بەڵکوو دوا قەڵای ستراتیژیی بەرگرییە کە ناسنامە، بیرکردنەوە و مێژووی نەتەوەیی لە مەترسیی سڕینەوە و لەناوچوون دەپارێزێت.

‏بۆ نەتەوەیەکی مافپێشێلکراو و دابەشکراوی وەک کورد، کە مافە ڕامیاری و مرۆییە بنەڕەتییەکانی لێ زەوت کراون، زمان هۆکاری سەرەکیی مانەوە و بەردەوامییەتی. هەر بۆیە ڕێژێمە داگیرکەرەکان هەمیشە هەوڵیان داوە لە ڕێگەی سەپاندنی «تاکزمانی»، قەدەغەکردنی زمانی کوردی و دابڕینی لە بوارەکانی خوێندن، یاسا و ژیانی گشتی، ڕەگی ناسنامەی کورد بسڕنەوە. بەڵام زمانی کوردی، بەهۆی بەربەرەکانیی بێوچانی نەتەوەکەی و ئەو خەباتە درێژخایەنەی لە پێناو پاراستنی پیت و وشەکانیدا کراوە، هەمیشە زیندوو ماوەتەوە و بووەتە هێمای بوونی نەتەوەی کورد.

‏خاکێکی ڕزگارکراو، بەبێ زمانێکی پارێزراو، تەنیا جوگرافیایەکی بێ گیانە؛ چونکە زمان، گیان، ویژدان و مێژووی زیندووی نەتەوەیە. پاراستنی خاک، کاتێک مانا و پیرۆزیی تەواوی خۆی وەردەگرێت کە زمان، مێژوو و کلتوری ئەو خاکەش بپارێزرێت. لەبەر ئەوە، ئەرکی هەر تاکێکی کورد لەم قۆناغە مێژووییەدا بریتییە لە:

‏• پاراستنی هۆشیارانەی زمانی کوردی و ڕێگریکردن لە بیرچوونەوە و شێواندنی بەهۆی کاریگەریی زمانە سەپێنراوەکانەوە.
‏• بەکارهێنانی کارا و چەسپاندنی زمانی کوردی لە ژیانی ڕۆژانە، نووسین، خوێندنەوە، میدیا و بە تایبەتی لە بوارەکانی زانست و تەکنەلۆژیای هاوچەرخدا.
‏• گواستنەوەی زمانی دایک، سینگ بە سینگ و نەوە بە نەوە، وەک چەکێکی هزری بۆ بەرز ڕاگرتنی هۆشیاریی نەتەوەیی لە ناخی نەوەکانی داهاتوودا.

‏نابێت لە یادمان بچێت کە لە نێوان ئەم هاوکێشە ئاڵۆزانەدا، ژنی کورد لە مێژووی ئەم نەتەوەیەدا تەنیا هاوشانی تێکۆشانی چەکداری نەبووە؛ بەڵکوو بنیاتنەر و قەڵای یەکەمی پاراستنی زمانی دایک بووە. لەو سەردەمە تاریکانەی کە زمانی کوردی لە قوتابخانە و دامەزراوە فەرمییەکاندا بە توندی قەدەغە دەکرا، ئەوە دایکان و ژنانی کورد بوون کە لە چواردیواری ماڵەکاندا، بە چیرۆک، لایەلایە، گۆرانی، مەتەڵ و پاراستنی فەرهەنگی زارەکی، نەیانهێشت چرای زمانەکە بکوژێتەوە؛ بەڵکوو وەک بروسکەیەکی زیندوو گواستیانەوە بۆ نەوەکانی دواتر.

‏ژنی کورد یەکەم داهێنەر و مامۆستای تاکی کوردە. کاتێک منداڵێک لە ئامێزی دایکێکی هۆشیار و نیشتمانپەروەردا بە زمانی دایک گەورە دەبێت، ئەو منداڵە تەنیا فێری ئاخاوتن نابێت؛ بەڵکوو لەگەڵ هەر وشەیەکدا، متمانەبەخۆبوون، بەها مرۆییەکان، مێژوو و بەستراوەیی بە خاکەکەی لە ناخیدا دەچەسپێت. بۆیە ژنی کورد لە بنەڕەتدا رۆلێکی گرینگی لە پاراستنی خاک، زمان و گیانی بەرگریی نەتەوەکەی هەبووە.

‏ئەمڕۆش، لە کاتێکدا کە کایەکانی ژیان گۆڕانیان بەسەردا هاتووە، ژنی کورد نەک تەنیا لە ناو ماڵدا، بەڵکوو لە پێشەنگی بوارەکانی ئەدەب، ڕاگەیاندن، توێژینەوەی زانستی، هونەر و پەروەردەدا، سەرقاڵی دەوڵەمەندکردن و پاراستنی زمانی کوردییە. ئەم هەوڵانە تەنیا چالاکییەکی کولتووری نین؛ بەڵکوو بەشێکن لە تێکۆشانێکی گەورەتری نەتەوەیی، خەباتێک بۆ چەسپاندنی ناسنامەی گەلێک کە زمانەکەی، هێڵی سووری مان و نەمانییەتی.

‏⁦ #zimanê_kurdî⁩
‏⁧ #زمانی_کوردی⁩